Skoplje — Kameni most, Stara čaršija, tvrđava Kale i grad obnovljen posle 1963.

Grad na Vardaru u brojkama

Prema popisu iz 2021, Skoplje ima 526.502 stanovnika i najveći je grad u zemlji. Leži na reci Vardar, koja ga deli na dve celine, a Kameni most ih spaja već više od pet vekova.

Rimski Skupi je 518. uništio zemljotres, posle čega je grad, u vreme cara Justinijana I, obnovljen na novom mestu. U to doba mnogi vizantijski gradovi premeštani su na brda i druge položaje koji su se lakše branili. Osmanlije su gradom vladale od 1392. do 1912, a na Zapadu se tada zvao Uskub ili Uskup.

Kameni most: simbol grada

Kameni most podignut je na rimskim temeljima između 1451. i 1469, za vreme sultana Mehmeda II Osvajača. Dug je 214 metara i širok šest. Nalazi se u opštini Centar i povezuje Trg Makedonija sa Starom čaršijom.

Most je glavni element grba Skoplja, a grb je deo gradske zastave. Teško je stradao u velikom zemljotresu 1555, kada su četiri stuba bila teško oštećena ili srušena. Tokom obnove u devedesetim godinama prošlog veka most je sedam godina bio zatvoren za prelazak, što je pogodilo zanatlije iz obližnje čaršije.

Stara čaršija: trgovina od 12. veka

Stara čaršija prostire se na istočnoj obali Vardara, od Kamenog mosta do Bit-pazara i od tvrđave Kale do reke Serave. Jedna je od najstarijih i najvećih pijaca na Balkanu, a trgovačka četvrt na ovom mestu pominje se najmanje od 12. veka.

U osmansko doba čaršija se brzo razvila u glavno trgovačko središte grada. Iz tog vremena potiče tridesetak džamija i brojni karavan-saraji i hanovi. U čaršiji su i dve crkve i sahat-kula.

Čaršija je mnogo puta stradala i obnavljana: oštetili su je zemljotres 1555, požar 1689, zemljotres 1963. i oba svetska rata. Skupština je 13. oktobra 2008. donela zakon kojim je čaršija proglašena kulturnim nasleđem od posebnog značaja, koje se trajno štiti.

Tvrđava Kale i krunisanje cara Dušana

Kale, po turskoj reči za tvrđavu, stoji na najvišoj tački grada, iznad Vardara, i nalazi se na gradskom grbu. Prva tvrđava podignuta je u šestom veku od žutog krečnjaka i travertina, a za gradnju je korišćen i kamen iz razorenog Skupija.

Za putnike iz Srbije ovo je jedno od najznačajnijih mesta u gradu. U Skoplju je 1346. Stefan Dušan krunisan za cara Srba i Grka, a prestonicu Srpskog carstva preneo je u ovaj grad. Srpsko izdanje Vikipedije navodi i tačan datum krunisanja, 16. april 1346. godine.

Zemljotres 1963. i novo Skoplje

Ujutru 26. jula 1963, u 5.17 po lokalnom vremenu, Skoplje je pogodio zemljotres momentne magnitude 6,1. Poginulo je više od hiljadu ljudi, a povređeno više od tri hiljade. Najveći deo grada bio je razoren.

Sat na staroj železničkoj stanici zaustavio se u trenutku potresa i do danas pokazuje 5.17. U toj zgradi je danas Muzej grada Skoplja, pa je ruševina stanice postala trajni spomenik zemljotresu.

Grad je obnovljen po planovima japanskog arhitekte Kenza Tangea i poljskog arhitekte Adolfa Ciborovskog, koji je pre toga planirao obnovu Varšave posle Drugog svetskog rata. Ciborovski je grad podelio na celine namenjene određenim delatnostima, a deo Tangeovog plana, sa novom železničkom stanicom, ostvaren je samo delimično.

Majka Tereza i Skoplje

Majka Tereza rođena je u Skoplju i u njemu je živela od 1910. do 1928. Njena spomen-kuća otvorena je u januaru 2009, u Makedonskoj ulici u opštini Centar.

Kuća je podignuta na mestu katoličke crkve Presvetog Srca Isusovog, u kojoj je Majka Tereza krštena. Crkvu je razorio zemljotres 1963, a spomen-kuća je podignuta na njenom mestu.

Kada putovati u Skoplje

Leta u Skoplju su duga, vrela i suva. Temperature su obično iznad 31 °C, a ponekad pređu 40 °C, pa se obilazak čaršije i tvrđave leti najbolje planira za jutro ili veče.

U proleće i jesen temperature su između 15 i 24 °C, što je najprijatnije vreme za šetnju gradom. Zimi sneg pada često, ali se retko dugo zadržava.

Putovanje od Beograda i Novog Sada do Skoplja

Prema našoj izmerenoj ruti, od Beograda do Skoplja je 424 km i oko 5 sati čiste vožnje, a od Novog Sada 529 km i oko 6 sati. Granica se prelazi jednom, na prelazu Preševo–Tabanovce.

Polazak iz Beograda je u 21:00, a iz Novog Sada u 20:00. Prevoz iz Beograda do Skoplja košta 65 € u jednom smeru i 120 € povratno. Prevoz iz Novog Sada do Skoplja košta 95 € u jednom smeru i 180 € povratno. Dolazimo po vas na dogovorenu adresu i vozimo vas direktno do cilja — bez presedanja i bez čekanja na stanici.

Vozimo svakog dana, u oba smera — i polazak iz Srbije i povratak nazad su garantovani i ne otkazuju se sa naše strane, bez obzira na broj putnika. U cenu su uključeni jedan kofer i ručni prtljag po putniku. Dečje sedište obezbeđujemo po potrebi — samo nam to recite pri rezervaciji.

Rezervaciju i detalje rute nalazite na stranama Minibus prevoz Beograd – Skoplje i Prevoz putnika Novi Sad – Skoplje. Šta treba poneti i koja pravila važe na granici, od lične karte do prijave boravka, opisano je u vodiču Putovanje u Severnu Makedoniju iz Srbije — lična karta, granica, prijava boravka i saveti za put.