Sitonija — mesta na zapadnoj i istočnoj obali, plaže sa prirodnim hladom, Toroni i Porto Kufo, pogled na Svetu Goru i put iz Srbije

Gde se nalazi Sitonija

Halkidiki se na jugu deli na tri poluostrva, a Sitonija je srednje. Sa zapada je zapljuskuje Toronejski zaliv, koji se danas zove i Kasandrijski, a sa istoka Singitski, poznat i kao Svetogorski zaliv.

Središtem poluostrva, od severa ka jugu, pruža se planinski venac Itamos. Predeo je razuđen, sa izraženim reljefom, borovim šumama, vinogradima i maslinjacima, a obala se smenjuje između uređenih i usamljenih plaža.

Najveći deo poluostrva, od Vourvouroua na istoku do južnog kraja, zaštićeno je stanište evropske mreže Natura 2000. Šume u središnjem, planinskom delu čine uglavnom alepski i crni bor, a važne su i za seobu i gnežđenje više zaštićenih vrsta ptica.

Opština i kako je poluostrvo uređeno

Opština Sitonija nastala je 2011. spajanjem dotadašnjih opština Sitonija i Toroni. Ima 12.080 stalnih stanovnika, a sedište je Nikiti, na zapadnoj obali.

Na severu, na samom ulazu u poluostrvo, je Metamorfosi, selo koje administrativno pripada susednoj opštini Poligiros. Osnovano je sredinom dvadesetih godina 20. veka, kada su se na tom mestu naselili doseljenici iz Male Azije, a ranije je zemljište bilo metoh svetogorskog manastira Dionisijat.

Više mesta na Sitoniji vezano je za Svetu Goru: zemljište Metamorfosija, Vourvouroua i Nikitija nekada je pripadalo svetogorskim manastirima. Ime Nikitija potiče od metoha manastira Ksenofont, koji se ovde pominje još oko 1300. godine.

Zapadna obala: Nikiti i Neos Marmaras

Zapadna obala gleda na Toronejski zaliv i Kasandru. Ovde su najveća mesta poluostrva i najviše sadržaja, a leti su obale Nikitija i Neos Marmarasa posebno žive.

Nikiti je sedište opštine, oko 100 kilometara od Soluna. Staro selo nastalo je početkom 14. veka, kada su se meštani zbog gusarskih napada povukli od obale. Na njegovoj najvišoj tački je crkva Svetog Nikite iz 1867, a selo ima uske kaldrmisane ulice i kamene kuće.

Novi deo Nikitija spustio se do obale, gde su plaža i marina. Turizam je ovde procvetao 1980-ih, kada su postale popularne obližnje plaže Aj Janis, Kalogria i Lagomandra. Uz turizam, meštani se bave pčelarstvom i maslinarstvom, a Nikiti važi za jedno od središta proizvodnje meda.

Neos Marmaras, „Novi Marmaras”, osnovale su izbeglice sa ostrva Marmara u Mramornom moru, posle Maloazijske katastrofe. Od 1980-ih je jedno od najpopularnijih letovališta na poluostrvu, sa nizom kafića, restorana i barova uz obalu, a meštani se bave i maslinarstvom, vinogradarstvom, pčelarstvom i ribolovom.

Porto Karas i Partenonas

Kod Neos Marmarasa je Porto Karas, jedan od najvećih hotelskih kompleksa severne Grčke. Podigao ga je brodovlasnik Janis Karas, a prvobitni plan radio je čuveni arhitekta Valter Gropijus. Kompleks ima najveću privatnu marinu u severnoj Grčkoj.

U junu 2003. Porto Karas je bio domaćin samita Evropske unije, na kome je predstavljen nacrt Evropskog ustava. Oko kompleksa su veliki vinogradi i maslinjaci.

Iznad Neos Marmarasa, na oko 320 metara visine na padinama Itamosa, je Partenonas. To je zaštićeno tradicionalno naselje, poznato po kućama u starom makedonskom stilu i pogledu na Toronejski zaliv i ostrvce Kelifos. Crkva Svetog Stefana podignuta je 1837, a većina meštana se u drugoj polovini 20. veka preselila dole, u Neos Marmaras.

Ostrvce Kelifos, ispred zapadne obale, meštani zovu i Kornjača.

Toroni i Porto Kufo, na jugozapadu

Antički Toroni osnovali su doseljenici iz Halkide, verovatno u 8. veku pre nove ere. Postao je jedan od najznačajnijih gradova Halkidikija, pa je po njemu ime dobio i zaliv između Kasandre i Sitonije.

Posle 348. pre nove ere Toroni je pripao Makedoniji, a 168. pre nove ere Rimljanima. Najvažnija arheološka istraživanja grada počela su 1975. godine. Lučka tvrđava Lekitos obnovljena je u vizantijsko doba, a pored nje su ostaci ranohrišćanske crkve Svetog Atanasija. Veliki deo antičkih zidina nestao je 1903, kada su Osmanlije njihovo kamenje upotrebile za popločavanje ulica Carigrada i Soluna.

Odmah pored antičkog grada je Porto Kufo, zaliv koji se posle ulaza okreće ka severu i zato je jedno od najsigurnijih sidrišta severne Grčke. Antički Grci zvali su ga „gluva luka”, a pominje ga i Tukidid. U Drugom svetskom ratu u njemu su se skrivale nemačke podmornice, a danas je to mala ribarska luka sa tavernama.

Jug: Sikija i Kalamitsi

Sikija je najjužnije i najizolovanije selo Sitonije, oko 160 kilometara od Soluna, i bivše sedište opštine Toroni. Meštani se uglavnom bave ribolovom i poljoprivredom, a selo je poznato i po starim vetrenjačama.

U sastavu Sikije je Kalamitsi, mala uvala koju zovu „mala Vojdokilija Halkidikija”. Sive stene polukružno zatvaraju plažu sitnog, zlatnog peska i bistrog, plavičastog mora.

Na jugu su i plaže Azapiko, Tristinika i Kriaritsi. Ovaj deo poluostrva je dalji od velikih mesta, pa je i mirniji, ali je i put do njega duži.

Istočna obala: Sarti, Vourvourou i Ormos Panagias

Istočna obala gleda na Singitski zaliv i Svetu Goru, čiji se vrh vidi preko mora. Mesta su manja nego na zapadu, a obala je razuđenija, sa ostrvcima i uvalama.

Sarti je ime dobio po antičkom naselju Sarta, a današnje selo osnovale su posle 1922. izbeglice sa ostrva Afisija u Mramornom moru. Sa plaža i okolnih brda vidi se Sveta Gora. Iz Sartija se kreće i na pešačke ture po Itamosu.

Vourvourou je između Ormos Panagije i Sartija, blizu sela Agios Nikolaos. U 10. veku ova oblast dodeljena je svetogorskom manastiru Ksenofont. Šezdesetih godina 20. veka nastavnici Univerziteta u Solunu podigli su ovde letovalište, poznato po tome što je građeno u skladu sa prirodom.

Naspram Vourvouroua je grupa ostrvaca, a najveće je Diaporos, površine oko četiri kvadratna kilometra. Ostrvo nema stalnih stanovnika, prekriveno je borovom šumom i ima zaklonjene uvale, pa je omiljeno odredište izleta brodom. Na njegovoj severnoj strani je skrivena uvala Kriftos, nekada sklonište gusara, a danas zaklon za brodove.

Ormos Panagias je luka sela Agios Nikolaos, sa marinom za stotinu plovila. Odavde svakog dana polaze turistički brodovi na krstarenje oko poluostrva Atos, sa kratkim zaustavljanjem na ostrvcetu Amuljani i u Uranopolju.

Pešačenje po Itamosu

Ko na moru traži i malo planine, Sitonija je pravo mesto. Sarti je jedna od polaznih tačaka za pešačke ture po Itamosu, a sa brda oko sela pruža se pogled na celo poluostrvo i Egejsko more.

Staze vode kroz šume alepskog i crnog bora, a na zapadnoj strani planine šetnja se lako spaja sa obilaskom starog sela Partenonas, iznad Neos Marmarasa.

Plaže sa prirodnim hladom i za decu

Kalogria je na zapadnoj obali, sedam kilometara južno od Nikitija. Duga je oko 650 metara, ima sitan zlatni pesak i plitku vodu, a okružuje je gusta borova šuma koja pruža prirodni hlad.

Lagomandra, duga oko kilometar, izdvaja se prostranim hladom ispod visokih borova. Pesak se blago spušta u plitko, bistro more, pa je i ona dobar izbor za porodice. Srednji deo plaže je uređen, a krajevi su mirniji.

Na istočnoj obali do plaža Portokali i Kavourotripes stiže se kroz borovu šumu. Portokali ima beli pesak i tirkizno more, uokviren glatkim okruglim stenama, a Kavourotripes je niz stena i malih peščanih uvala, sa pogledom na Svetu Goru.

Trani Amuda, poznata i kao Livrohio, prostrana je peščana plaža tirkizne vode na severu istočne obale. Zbog veličine ni u jeku sezone ne deluje pretrpano.

Kretanje po poluostrvu

Na Halkidikiju nema železnice. Sva veća mesta i plaže povezani su autobusima KTEL sa Solunom, sa polascima svakog dana, više puta dnevno, tokom cele godine. Leti se učestalost nekih linija povećava, jer autobusi uglavnom opslužuju turistička mesta.

Ipak, linije i red vožnje su fiksni, pa se za obilazak skrivenih plaža na jugu i istoku najčešće preporučuje automobil. Ko leti planira da iznajmi kola, treba da ih rezerviše na vreme.

Šta probati na Sitoniji

Nikiti je jedno od središta grčkog pčelarstva, pa je med sa Sitonije najbolji suvenir. Uz med, meštani zapadne obale proizvode maslinovo ulje i vino, a u Neos Marmarasu je i velika vinarija kompleksa Porto Karas.

Na jugu, u Sikiji i Porto Kufu, glavna delatnost je ribolov, pa su taverne sa svežom ribom razlog više da se ovaj deo obiđe.

Kasandra ili Sitonija

Ovo je verovatno najčešća dilema pred letovanje na Halkidikiju. Sitonija se opisuje kao najizvornije i najdivljije lice Halkidikija, sa planinskim zaleđem, skrivenim uvalama i plažama u hladu borova. Kasandra je, s druge strane, najgušće naseljeno poluostrvo, sa više velikih hotela i noćnog života.

Za mir, prirodu i ronjenje Sitonija je prirodan izbor. Treba imati u vidu da je put do juga i istočne obale duži, pa je za porodice sa malom decom praktično birati mesto bliže ulazu u poluostrvo, poput Nikitija ili Metamorfosija.

Kako se stiže iz Srbije

Naša ponuda obuhvata 8 mesta na Sitoniji. Prema našim izmerenim rutama, od Beograda je do Metamorfosija, na ulazu u poluostrvo, 715 km, do Neos Marmarasa 740 km, a do Kalamitsija na jugu 774 km.

Iz južne Srbije put je kraći: od Niša do Sartija je 532 km, a od Leskovca 492 km. Od Novog Sada je do Nikitija 800 km i oko 10 sati čiste vožnje.

Polazak iz Beograda je u 21:00, a iz Novog Sada u 20:00. Prevoz iz Niša do Sartija košta 75 € u jednom smeru i 140 € povratno. Prevoz iz Kragujevca do Nikitija košta 80 € u jednom smeru i 150 € povratno.

Dolazimo po vas na dogovorenu adresu i vozimo vas direktno do cilja — bez presedanja i bez čekanja na stanici. Vozimo svakog dana, u oba smera — i polazak iz Srbije i povratak nazad su garantovani i ne otkazuju se sa naše strane, bez obzira na broj putnika. U cenu su uključeni jedan kofer i ručni prtljag po putniku. Dečje sedište obezbeđujemo po potrebi — samo nam to recite pri rezervaciji.

Pregled svih mesta i polazaka nalazi se na stranama Prevoz putnika Beograd – Sitonija, Kombi prevoz Novi Sad → Sitonija i Kombi prevoz Niš → Sitonija. Susedno poluostrvo opisano je u vodiču Kasandra — gde se nalazi, mesta na istočnoj i zapadnoj obali, plaže za decu, kanal kod Potideje i put iz Srbije, a pravila za granicu i boravak u Grčkoj u vodiču Putovanje u Grčku iz Srbije — pasoš, dve granice do Evzona, EES, boravišna taksa, zdravstveno osiguranje i hitni brojevi.